Akademik yazım ve araştırma yöntemi rehberleri
Tez ve makale yazarken karşılaşılan kararlar için adım adım rehberler: konu seçimi, giriş ve tartışma bölümleri, hipotez, örneklem, ölçek analizi ve raporlama.
Planlama ve başlangıç
Tez Konusu Nasıl Bulunur? Yüksek Lisans ve Doktora İçin 7 Adımlı Yöntem
Yüksek lisans ve doktora tez konusu bulmak için 7 adım: literatür, YÖK Tez taraması, araştırma boşluğu türleri, uygulanabilirlik ve danışmana sunum.
Tez Çalışma Planı ve Takvimi: Yüksek Lisans Tezi Kaç Ayda Biter?
Tezli yüksek lisansta tez aşaması için 12 aylık örnek takvim, en sık gecikme nedenleri, haftalık çalışma alışkanlıkları ve bölüm yazma sırası.
Etik Kurul Başvurusu Nasıl Hazırlanır? Tez İçin Gerekli Belgeler ve Sık Yapılan Hatalar
Tez için etik kurul başvurusunda istenen belgeler: başvuru formu, araştırma özeti, onam formu, veri toplama araçları, izinler ve sık yapılan hatalar.
ChatGPT ile Tez Yazılır mı? Yapay Zekâyı Tezde Etik ve Doğru Kullanmanın Sınırları
Yapay zekâ tezde nerede kullanılabilir, nerede kullanılmamalı? Uydurma kaynak riski, özgünlük, beyan yükümlülüğü ve karar desteği olarak kullanım.
Giriş, yöntem ve örneklem
Tezde Giriş Bölümü Nasıl Yazılır? Problem, Amaç, Önem, Sayıltılar ve Sınırlılıklar
Tez giriş bölümü: problem durumu, amaç, problem cümlesi ve alt problemler, önem, sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar; örnek cümlelerle.
H0 ve H1 Hipotezi Nasıl Yazılır? Örneklerle Açıklamalı Rehber
Sıfır hipotezi (H0) ve alternatif hipotez (H1) nedir, yönlü/yönsüz hipotez farkı nedir ve akademik yazımda hipotez cümleleri nasıl kurulur — örneklerle.
Aracı (Mediator) ve Düzenleyici (Moderator) Değişken Arasındaki Fark
Araştırma modellerinde aracı değişken ile düzenleyici değişken birbirine karıştırılır. İkisini ayırt etmenin pratik yolu ve örneklerle anlatım.
Araştırma Desenleri (Modelleri) Nelerdir? Tarama, İlişkisel, Deneysel, Yarı Deneysel ve Nitel Desenler
Tezde hangi araştırma deseni seçilmeli? Genel ve ilişkisel tarama, deneysel ve yarı deneysel desenler, nitel desenler ve karma yöntem; uygun analizlerle.
Karma Yöntem Araştırması Nedir? Yakınsayan, Açıklayıcı ve Keşfedici Desenler
Karma yöntemde nicel ve nitel veri nasıl birleştirilir: yakınsayan, açıklayıcı ve keşfedici desenler, QUAN → qual gösterimi, örneklem ve bütünleştirme.
Akademik Makale ve Tezde Yöntem Bölümü Nasıl Yazılır?
Yöntem (metodoloji) bölümünün alt başlıkları — araştırma deseni, evren-örneklem, veri toplama araçları, analiz ve etik izinler — örneklerle anlatım.
Örneklem Büyüklüğü Nasıl Hesaplanır? Cochran Formülü Açıklamalı Rehber
Tez ve anket araştırmalarında minimum örneklem büyüklüğünün Cochran formülüyle nasıl hesaplandığı, güven düzeyi ve hata payının anlamı — adım adım örnekle.
Veri toplama ve ölçme
Anket Nasıl Hazırlanır? Tez Anketi İçin 8 Adımlı Rehber (Google Forms Dahil)
Tez anketi hazırlama: hazır ölçek mi kendi soruların mı, madde yazım kuralları, anket akışı, onam metni, pilot uygulama ve Google Forms ile toplama.
Likert Ölçeği Nedir? 5'li Likert Nasıl Puanlanır ve Hangi Testle Analiz Edilir?
Likert maddesi ve ölçeği farkı, 5'li Likert puan aralıkları, ters madde puanlama, ortalama mı medyan mı ve hangi istatistik testinin kullanılacağı.
Anket Güvenilirlik ve Geçerliliği Nedir? Cronbach Alfa Açıklaması
Anket/ölçek çalışmalarında güvenilirlik ve geçerlilik ne anlama gelir, Cronbach alfa nasıl yorumlanır ve SPSS'te nasıl hesaplanır — örneklerle anlatım.
Ölçek Uyarlama ve Ölçek Geliştirme Süreci: Adım Adım Geçerlik ve Güvenirlik
Ölçek uyarlama (çeviri-geri çeviri, dil eşdeğerliği, DFA) ve ölçek geliştirme (madde havuzu, kapsam geçerliği, AFA, DFA, güvenirlik) adım adım.
Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu Nasıl Hazırlanır? Soru Yazımı, Sondalar ve Pilot Görüşme
Nitel tez için görüşme formu: soru yazımı, sondalar, uzman görüşü, pilot görüşme, veri doygunluğu ve etik adımlar.
SPSS'te Veri Girişi, Değişken Tanımlama ve Ters Kodlama: Adım Adım Rehber
SPSS'e anket verisi girme: Variable View, ölçüm düzeyi, eksik veri, Excel/Google Forms aktarımı, ters maddeleri çevirme ve ölçek puanı hesaplama.
Analiz ve yorum
Hangi İstatistik Testini Kullanmalıyım? Tez ve Makale İçin Karar Rehberi
Parametrik ve parametrik olmayan testler arasındaki fark, t-testi, ANOVA, ki-kare ve korelasyon testlerinin ne zaman kullanılacağı — örneklerle anlatım.
Parametrik ve Parametrik Olmayan Testler: Farkları ve Hangisini Seçmelisiniz?
Parametrik ve parametrik olmayan testlerin farkı, karşılık tablosu (t-testi ↔ Mann-Whitney, ANOVA ↔ Kruskal-Wallis), normalliğin rolü ve seçim.
p Değeri Nedir, Nasıl Yorumlanır? Tip I/Tip II Hata, Güç ve Güven Aralığı
p değerinin doğru tanımı, p < .05 ne anlama gelmez, Tip I/Tip II hata, güç ve güven aralığı; APA 7'ye göre etki büyüklüğüyle birlikte raporlama.
Tematik Analiz ve İçerik Analizi Nasıl Yapılır? Nitel Veri Analizi Adım Adım
Nitel veri analizi: Braun ve Clarke'ın 6 aşamalı tematik analizi, içerik analizi farkı, kodlama örneği, kodlayıcılar arası uyum ve inandırıcılık.
Yazım, savunma ve yayın
Literatür Taraması Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber
Tez ve makale için sistematik literatür taraması nasıl yapılır — veritabanı seçimi, dahil etme/hariç tutma kriterleri, sentezleme ve araştırma boşluğu tespiti.
Tartışma Bölümü Nasıl Yazılır? Bulguları Literatürle Karşılaştırma Rehberi
Tezde tartışma bölümü: bulguyu yorumlama, literatürle tutarlı ve çelişen sonuçlar, beklenmedik bulgular, nedensellik dili, sonuç ve öneriler.
APA 7'ye Göre Tablo ve Şekil Nasıl Yapılır? Tezde Tablo Formatı ve Örnekler
APA 7 tablo ve şekil kuralları: numara ve başlık, yatay çizgiler, not türleri, ondalık ve p gösterimi; betimsel, korelasyon ve t-testi tablo örnekleri.
Tez Özeti (Abstract) Nasıl Yazılır? Kelime Sınırı, Yapı ve Örnek
Tez ve makale özeti nasıl yazılır: amaç, yöntem, bulgular ve sonuç cümleleri, 150-300 kelime sınırı, anahtar kelime seçimi ve Türkçe-İngilizce özet için örnek paragraf.
Tezde Benzerlik Oranı Kaç Olmalı? Turnitin ve iThenticate Raporu Nasıl Okunur?
Benzerlik oranı intihal demek değildir. Turnitin/iThenticate raporunun okunması, filtreler, yaygın kurum sınırları, yüksek oranın nedenleri ve doğru atıfla çözümü.
Tez Savunması Nasıl Yapılır? Sunum Düzeni, Sık Sorulan Jüri Soruları ve Hazırlık Listesi
Tez savunmasına hazırlık: 20 dakikalık sunumun slayt düzeni, jürinin en sık sorduğu 15 soru, zor sorulara yaklaşım ve hazırlık listesi.
Makale Nereye Gönderilir? DergiPark, TR Dizin ve Doğru Dergiyi Seçme Rehberi
Tezden makale çıkarırken dergi seçimi: kapsam uyumu, TR Dizin, Web of Science ve Scopus, DergiPark gönderimi, hakem süreci ve yağmacı dergiler.
Bilim arşivi
Malzeme bilimi, kimya, enerji ve bilim yarışmaları üzerine, TÜBİTAK ve Intel ISEF proje deneyiminden doğan yazılar.
Plastik Geri Dönüşümünün Kimyası: Neden Her Plastik Geri Dönüşmüyor?
Termoplastik ile termoset farkı, ambalajlardaki 1-7 kodlarının anlamı, mekanik geri dönüşümün kalite kaybı sorunu ve kimyasal geri dönüşüm umudu.
OLED Ekranlar: Işık Yayan Plastiklerin Kimyası
OLED'lerin çalışma prensibi, organik yarı iletkenlerin iletken polimerlerle akrabalığı, LCD'ye karşı avantajları ve yanma (burn-in) sorununun kimyasal nedeni.
Nanoteknoloji Zaten Evinizde: Günlük Hayattaki Nano Malzemeler
Güneş kremindeki nano titanyum dioksitten leke tutmayan kumaşlara, nanoteknolojinin çoktan gündelik hayata girdiği yerler — ve nano ölçekte fiziğin neden değiştiği.
Lityum İyon Piller Nasıl Çalışır? Telefonunuzdaki Kimyanın Anatomisi
Katot, anot, elektrolit ve ayırıcı: lityum iyon pilin dört parçası, şarj sırasında iyonların yolculuğu, pillerin neden yaşlandığı ve ömrü uzatan alışkanlıklar.
Korozyon: Metaller Neden Paslanır ve Mühendisler Bununla Nasıl Savaşır?
Paslanmanın elektrokimyasal mekanizması, korozyonun ekonomiye maliyeti ve galvanizlemeden katodik korumaya mühendislerin kullandığı savunma stratejileri.
Katı Hâl Pilleri: Batarya Teknolojisinin Bir Sonraki Büyük Adımı mı?
Katı elektrolitlerin lityum iyon pillere karşı vaatleri — güvenlik, enerji yoğunluğu, hızlı şarj — ve seri üretimin önündeki gerçek engeller.
Hidrojen Enerjisi ve Yakıt Hücreleri: Vaatler, Renkler ve Gerçekler
Yakıt hücresinin çalışma prensibi, yeşil-gri-mavi hidrojen ayrımı, hidrojenin depolama sorunu ve hangi sektörlerde gerçekten mantıklı olduğu.
Güneş Panelleri Işığı Nasıl Elektriğe Çevirir? Fotovoltaik Etkinin Bilimi
Yarı iletkenler, p-n eklemi ve fotovoltaik etki: bir silisyum hücrenin ışıktan elektrik üretme mekanizması, verim sınırları ve perovskit gibi yeni nesil teknolojiler.
Cam Neden Şeffaftır? Amorf Malzemelerin Tuhaf Dünyası
Camın ışığı geçirmesinin kuantum açıklaması, kristal ile amorf yapı farkı, temperli ve lamine camların sırrı — bir bakışta cam bilimi.
Lise Bilim Projesi Konusu Nasıl Seçilir? Jüri Gözüyle 5 Kriter
TÜBİTAK ve benzeri yarışmalara hazırlanan öğrenciler için konu seçim rehberi: savunulabilirlik, ölçülebilirlik, erişilebilir yöntem, literatür boşluğu ve gerçek merak.
Alaşımlar Neden Saf Metalden Güçlüdür? Çelikten Titanyuma Karışımın Gücü
Dislokasyon hareketi, atomik boyut farkı ve ısıl işlem: az miktarda katkının metali kat kat güçlendirmesinin bilimi — çelik, duralumin ve titanyum örnekleriyle.
Polianilin Temelli Elektrokromik Polimer Kompozitlerinin Sentezi
TÜBİTAK Bronz Madalya ve Intel ISEF'e taşınan projemde, elektrokimyasal polimerizasyonla polianilin-o-fenilendiamin kopolimerini ve Cu(NO3)2/AgNO3 kompozitlerini nasıl sentezledim; optik zıtlığı 0,08'den 1,0'a nasıl çıkardık.
TÜBİTAK'tan Intel ISEF'e: Bir Bilim Yarışması Projesinin Yolculuğu
TÜBİTAK Bronz Madalya ve Intel ISEF katılımı sürecinde öğrendiklerim; benzer bir yarışma projesine başlayacaklar için pratik tavsiyeler.
İletken Polimerlere Giriş: Elektriği İleten Plastikler Nasıl Çalışır?
Plastiklerin elektrik iletmediği varsayımı 1970'lerde değişti. İletken polimerlerin temel çalışma mantığı, önemli aileleri ve kullanım alanları.
Akıllı Camlar ve Elektrokromik Teknoloji: Geleceğin Pencereleri
Elektrokromik camlar bir düğmeyle nasıl kararıyor? Teknolojinin çalışma prensibi, kullanılan malzemeler ve bina/otomotiv sektöründeki uygulamaları.
Grafen Kompozitler: Malzeme Biliminin Süper Malzemesi Nasıl Kullanılıyor?
Tek atom kalınlığındaki grafen, kompozit malzemelere hangi özellikleri kazandırıyor? Sentez yöntemleri ve polimer kompozitlerdeki rolü.