Karma Yöntem Araştırması Nedir? Desenler

Karma yöntem araştırması, aynı çalışmada nicel ve nitel verinin belirli bir amaçla toplanıp birleştirildiği yaklaşımdır. "Hem anket hem görüşme yaptım" demek tek başına karma yöntem değildir; iki veri türünün birbirini nasıl tamamladığı ve sonuçların nasıl bütünleştirildiği tasarımın merkezinde olmalıdır.

Ne zaman karma yöntem?

Nicel sonuçların nedenini veya nasılını açıklamak istiyorsanız (ör. neden bazı öğretmenlerin tükenmişliği yüksek?)
Yeni bir ölçek veya müdahale geliştirmeden önce hedef grubu keşfetmek istiyorsanız
Aynı olguya iki farklı açıdan bakıp bulguları karşılaştırmak (doğrulamak) istiyorsanız

Bu amaçlardan biri yoksa tek yöntemli bir çalışma daha odaklı ve yönetilebilir olabilir. Karma yöntem, iki ayrı çalışmanın iş yükünü getirir.

Üç temel desen

Creswell ve Plano Clark'ın sınıflamasında en sık kullanılan üç temel desen şunlardır:

Desen	Akış	Amaç	Örnek
Yakınsayan (paralel)	Nicel + nitel aynı dönemde, ayrı ayrı analiz, sonra karşılaştırma	Bulguları doğrulamak veya farklı yönlerini görmek	Öğretmenlere ölçek uygulanırken bir grupla da görüşme yapılır
Açıklayıcı sıralı	Önce nicel, sonra nitel	Nicel sonuçları açıklamak	Ölçekte en yüksek ve en düşük puan alanlarla görüşme yapılır
Keşfedici sıralı	Önce nitel, sonra nicel	Keşfedilen temalardan ölçek veya müdahale geliştirmek	Görüşmelerden madde havuzu oluşturulur, ölçek geliştirilir

Bu temel desenler, deneysel çalışmaların içine nitel bir bileşen eklenmesi gibi daha karmaşık desenlerin de yapı taşlarıdır.

Gösterim

Karma yöntem literatüründe yaygın bir gösterim kullanılır:

Büyük harf ağırlıklı yöntemi, küçük harf destekleyici yöntemi gösterir: QUAN, qual.
→ sıralı, + eş zamanlı toplamayı gösterir.

Örneğin QUAN → qual, nicel ağırlıklı açıklayıcı sıralı bir desendir. Yöntem bölümünde desen adıyla birlikte bu gösterimi ve bir akış şeması vermek okuyucunun işini kolaylaştırır.

Örneklem

Yakınsayan desende nicel ve nitel örneklem aynı evrenden, ama genellikle farklı büyüklüklerde seçilir.
Açıklayıcı sıralı desende nitel katılımcılar çoğunlukla nicel aşamaya katılanlar arasından, nicel sonuçlara göre amaçlı olarak seçilir (ör. uç değerler, tipik durumlar).
Keşfedici sıralı desende ilk nitel aşama küçük ve amaçlı, ikinci nicel aşama ise genellenebilirlik için yeterli büyüklükte olmalıdır.

Nicel aşamanın örneklemi için güç analizi ya da örneklem tablosu, nitel aşama için veri doygunluğu ilkesi kullanılır.

Bütünleştirme: karma yöntemin kalbi

Nicel ve nitel bulguları iki ayrı bölümde alt alta yazıp bırakmak, en sık eleştirilen eksikliktir. Bütünleştirme şu yollarla yapılabilir:

Ortak gösterim (joint display): Nicel bulgu, ilgili nitel tema ve ikisinin birlikte ne söylediğini aynı tabloda yan yana veren tablo.
Bağlama: Nicel sonuçlara göre nitel katılımcıların seçilmesi (açıklayıcı sıralı).
Oluşturma: Nitel temalardan ölçek maddeleri üretilmesi (keşfedici sıralı).

Örnek bir ortak gösterim satırı:

Nicel bulgu	Nitel tema	Birleşik yorum
Gece vardiyası sayısı ile tükenmişlik arasında orta düzeyde pozitif ilişki (r = .41)	"Vardiya çizelgesinin son dakikada değişmesi"	İlişki yalnızca vardiya sayısından değil, çizelgenin öngörülemezliğinden de besleniyor olabilir

Tezde raporlama

Yöntem bölümünde şunları açıkça yazın:

Karma yöntemi neden seçtiğiniz (hangi soruya tek yöntem yetmiyordu?)
Desenin adı, gösterimi ve akış şeması
Her aşamanın örneklemi, veri toplama aracı ve analizi
Bütünleştirmenin nerede ve nasıl yapıldığı
Her iki aşama için geçerlik-güvenirlik ve inandırıcılık önlemleri

Nicel analiz için istatistik testleri rehberine, nitel analiz için tematik analiz rehberine, desen seçimi için araştırma desenleri yazısına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Birleştirme yapmamak: İki ayrı çalışmayı tek kapakta toplamak.
Destekleyici yöntemi yüzeysel tutmak: "Ayrıca üç kişiyle görüşülmüştür" düzeyinde bir nitel bileşen, karma yöntemi gerekçelendirmez.
Sıralamayı gerekçelendirmemek: Neden önce nicel ya da önce nitel yapıldığı yazılmalıdır.
İş yükünü küçümsemek: İki veri toplama, iki analiz ve bütünleştirme, tek yöntemli bir tezin neredeyse iki katı süre ister.

Karma tasarımınızın amaç, soru, örneklem ve analiz tutarlılığını Akademik Check-up ile kontrol edebilirsiniz.