Makale Nereye Gönderilir? DergiPark, TR Dizin ve Doğru Dergiyi Seçme Rehberi

Tezi bitirdiniz, danışmanınız "bunu makaleye çevirelim" dedi. İlk soru: nereye? Yanlış dergiye gönderilen iyi bir makale, haftalarca bekledikten sonra "derginin kapsamı dışında" gerekçesiyle geri döner. Doğru dergiyi seçmek, reddedilme olasılığını ve bekleme süresini en çok azaltan adımdır.

1. Amaç ve kapsam uyumu her şeyden önce gelir

Her derginin web sayfasında "Amaç ve Kapsam" (Aims & Scope) bölümü vardır. Şunlara bakın:

Dergi sizin alanınızda ve yöntem türünüzde (nicel, nitel, derleme) makale yayımlıyor mu?
Son iki yılın sayılarında sizin konunuza yakın makaleler var mı? Kaynakçanızda en çok atıf yaptığınız dergiler iyi bir başlangıç listesidir.
Dergi Türkçe mi, İngilizce mi, yoksa her ikisini de mi kabul ediyor?

2. İndeksleri anlayın

İndeks	Kapsam	Not
TR Dizin	TÜBİTAK ULAKBİM'in ulusal dergi dizini	Türkiye'deki akademik değerlendirmelerde sıkça kullanılır
Web of Science (SSCI, SCIE, AHCI, ESCI)	Uluslararası atıf dizini (Clarivate)	Etki faktörü (JIF) bu dizinden hesaplanır
Scopus	Uluslararası atıf dizini (Elsevier)	Q1-Q4 çeyrek sıralamaları SJR/CiteScore ile yaygın olarak kullanılır
ERIC, PubMed, PsycINFO	Alan dizinleri	Eğitim, sağlık, psikoloji alanlarında görünürlük sağlar

Kurumunuzdaki akademik teşvik, atama veya doçentlik ölçütleri hangi indeksleri esas alıyorsa ona göre hedef belirleyin; bu ölçütler zaman zaman değiştiği için güncel metni kontrol edin. Bir derginin bir indekste olduğunu yalnızca derginin kendi sitesinden değil, indeksin kendi arama sayfasından doğrulayın.

3. DergiPark üzerinden gönderim

DergiPark, TÜBİTAK ULAKBİM'in akademik dergi barındırma platformudur ve Türkiye'deki dergilerin çoğu gönderimleri buradan alır. Genel akış:

DergiPark'a üye olun ve ORCID numaranızı profilinize ekleyin.
Derginin yazım kurallarını (şablon, kelime sınırı, kaynak gösterme stili) indirin ve makaleyi buna göre biçimlendirin.
Çoğu dergi, kör hakemlik için yazar bilgilerinin çıkarıldığı ayrı bir tam metin ister.
Benzerlik raporu (ör. iThenticate), etik kurul onayı ve telif devir formu gibi ek belgeler isteniyorsa hazırlayın.
Editöre kısa bir ön yazı (cover letter) ekleyin: makalenin konusu, katkısı ve neden bu dergiye uygun olduğu.

4. Hakem süreci ve editör kararları

Ön değerlendirme (masa reddi): Editör, makaleyi kapsam, biçim ve temel kalite açısından inceler. Kapsam dışı veya yazım kurallarına uymayan makaleler bu aşamada döner.
Hakem değerlendirmesi: Genellikle iki (bazen üç) hakem, çoğu zaman çift kör olarak makaleyi değerlendirir.
Kararlar: Kabul, küçük düzeltme (minor revision), büyük düzeltme (major revision) veya ret.

Düzeltme kararı reddedilme değildir; hakem yorumlarına madde madde, saygılı ve değişikliğin yerini gösteren bir yanıt yazılırsa çoğu zaman kabule dönüşür. Nasıl yazılacağını hakem yanıtı rehberinde anlattık. Süreler dergiden dergiye büyük farklılık gösterir; derginin sitesinde veya son makalelerde yer alan "geliş ve kabul tarihleri" size fikir verir.

5. Tezden makaleye: neyi değiştirmelisiniz?

Kısaltın: Tezin literatür bölümü makalede birkaç paragrafa iner; yalnızca araştırma sorunuzu doğrudan destekleyen çalışmalar kalır.
Tek bir hikâye anlatın: Tezdeki tüm alt problemleri tek makaleye sığdırmak yerine, en güçlü bulgunuza odaklanın.
Başlığı yeniden yazın: Makale başlığı, veritabanlarında aranacak anahtar kelimeleri içermelidir. Başlık oluşturucunun puanlı önerileri burada işe yarar.
Özeti derginin biçimine uyarlayın: Kelime sınırı ve yapılandırılmış özet isteyip istemediğine bakın; özet yazım rehberine göz atın.
Yazar sırasını ve katkıları danışmanınızla baştan konuşun.

6. Yağmacı (predatory) dergilerden korunun

Yağmacı dergiler, gerçek bir hakem süreci işletmeden ücret karşılığında yayın yapar ve bu dergilerde çıkan yayınlar akademik değerlendirmelerde sorun yaratabilir. Uyarı işaretleri:

Size davetsiz e-postayla "özel sayıya makale" daveti gelmesi
Birkaç gün içinde kabul vaadi
Belirsiz ya da gerçek dışı indeks iddiaları, taklit logolar
Çok geniş ve ilgisiz kapsam (ör. "tüm bilimler")
Editör kurulunun doğrulanamaması, iletişim adresinin belirsiz olması
Yayın ücretinin kabulden önce ve açıkça belirtilmeden istenmesi

Açık erişim ve yayın ücreti (APC) kendi başına kötü bir işaret değildir; birçok saygın dergi APC alır. Belirleyici olan, hakem sürecinin gerçek olup olmadığı ve indeks iddialarının doğrulanabilmesidir. Emin olamadığınızda danışmanınıza ve kütüphanenize sorun.

Kontrol listesi

Amaç ve kapsam uyumu kontrol edildi; son sayılarda benzer makaleler var
İndeks bilgisi indeksin kendi sitesinden doğrulandı
Yazım kuralları ve şablon uygulandı; kaynak stili derginin istediği gibi
Kör hakemlik için yazar bilgisi çıkarılmış metin hazır
Etik kurul onayı, benzerlik raporu ve telif formu hazır
Ön yazı yazıldı
Aynı makale başka bir dergide değerlendirmede değil (eş zamanlı gönderim etik ihlaldir)

Kaynakçayı APA 7 kullanan bir dergi için hazırlıyorsanız APA 7 kaynak oluşturucu ve APA tablo formatı rehberi işinizi hızlandırır.