Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu Nasıl Hazırlanır? Soru Yazımı, Sondalar ve Pilot Görüşme

Yarı yapılandırılmış görüşme, nitel tezlerde en sık kullanılan veri toplama yöntemidir. Araştırmacı önceden hazırlanmış soruları sorar, ama sıralamada esnek davranabilir ve katılımcının yanıtına göre ek sorularla derine inebilir. Formun kalitesi, toplayacağınız verinin kalitesini doğrudan belirler: kötü sorulmuş bir soru, sonradan hiçbir analizle telafi edilemez.

Form nelerden oluşur?

Giriş metni: Araştırmanın amacı, görüşmenin yaklaşık süresi, kayıt izni, gizlilik ve istediği zaman çekilebileceği bilgisi.
Isınma sorusu: Katılımcıyı rahatlatan, yanıtı kolay bir açılış. "Bize kısaca meslekte kaç yıldır çalıştığınızdan ve şu anki görevinizden söz eder misiniz?"
Ana sorular: Araştırma sorularınıza doğrudan hizmet eden 5-10 açık uçlu soru.
Sondalar (probe): Her ana soru için "Bir örnek verebilir misiniz?", "Bu size nasıl hissettirdi?" gibi derinleştirici ek sorular.
Kapanış sorusu: "Eklemek istediğiniz başka bir şey var mı?" Bu soru çoğu zaman en değerli bilgiyi getirir.

İyi görüşme sorusunun özellikleri

Zayıf soru	Sorun	Daha iyi soru
"Uzaktan eğitimden memnun musunuz?"	Kapalı uçlu, evet/hayır ile biter	"Uzaktan eğitimdeki bir ders gününüzü anlatır mısınız?"
"Öğretmenlerin ilgisizliği sizi nasıl etkiledi?"	Yönlendirici, ilgisizliği varsayıyor	"Öğretmenlerinizle iletişiminizi nasıl tanımlarsınız?"
"Motivasyonunuzu ve başarınızı ne etkiliyor?"	İki kavram birden (çift namlulu)	İki ayrı soru olarak sorun
"Öz yeterlik algınız nasıl?"	Akademik jargon	"Zor bir konuyla karşılaştığınızda kendinize ne kadar güvenirsiniz?"

Genel kural: "Nasıl" ve "Anlatır mısınız" ile başlayan sorular deneyimi açar; "Neden" soruları bazen savunmaya iter, gerektiğinde yumuşatarak kullanın ("Sizi buna yönelten ne oldu?").

Her araştırma sorusunu en az bir görüşme sorusuna bağlayın

Formu yazmadan önce basit bir eşleme tablosu hazırlayın: sol sütunda alt araştırma soruları, sağ sütunda onlara hizmet eden görüşme soruları. Hiçbir görüşme sorusuna bağlanmayan araştırma sorusu, yanıtlanamaz; hiçbir araştırma sorusuna bağlanmayan görüşme sorusu ise gereksizdir.

Uzman görüşü ve pilot görüşme

Uzman görüşü: Formu alan uzmanı ve nitel yöntem bilen en az iki kişiye inceletin. Soruların anlaşılırlığı, kapsamı ve araştırma sorusuyla ilişkisi hakkında yazılı geri bildirim alın ve hangi değişiklikleri yaptığınızı yöntem bölümünde belirtin.
Pilot görüşme: Asıl çalışma grubuna benzeyen ama çalışmaya dahil edilmeyecek bir-iki kişiyle deneme görüşmesi yapın. Süreyi ölçün, anlaşılmayan soruları ve sıralama sorunlarını düzeltin.

Formunuzdaki soruları dil ve yapı açısından hızlıca kontrol etmek için Anket Kontrolcüsü çift namlulu, yönlendirici ve belirsiz soruları işaretler; açık uçlu sorularda da işe yarar.

Kaç kişiyle görüşmeliyim?

Nitel araştırmada örneklem büyüklüğü formülle değil, veri doygunluğu ilkesiyle belirlenir: yeni görüşmeler artık yeni kod veya tema getirmediğinde veri toplamaya son verilir. Görece homojen gruplarla yapılan bir çalışmada doygunluğun çoğunlukla ilk 12 görüşme içinde sağlandığı bildirilmiştir (Guest, Bunce ve Johnson, 2006). Çalışma grubu ne kadar heterojense ve soru ne kadar genişse, o kadar çok görüşme gerekir. Yöntem bölümünde doygunluğa nasıl karar verdiğinizi açıklayın.

Katılımcılar genellikle amaçlı örnekleme yöntemlerinden biriyle seçilir: ölçüt örnekleme (belirli bir koşulu sağlayanlar), maksimum çeşitlilik (farklı özellikteki kişiler) veya kartopu örnekleme (ulaşılması zor gruplar).

Etik adımlar

Etik kurul onayını veri toplamadan önce alın.
Bilgilendirilmiş onam formunu imzalatın; ses kaydı için ayrıca izin isteyin.
Kayıtları ve dökümleri güvenli bir yerde saklayın; dökümlerde gerçek isimleri kullanmayın.
Katılımcıya dökümü veya bulguları okuma fırsatı vermek (katılımcı teyidi) hem etik hem de inandırıcılık açısından güçlü bir adımdır.

Görüşme sırasında

Katılımcı konuşurken sözünü kesmeyin; sessizliklere izin verin.
Kendi görüşünüzü paylaşmayın, onaylayıcı ya da yargılayıcı tepkilerden kaçının.
Kısa notlar alın ama asıl kaydı ses kaydına bırakın.
Görüşmeden hemen sonra izlenimlerinizi yazın (alan notu); bunlar analizde çok işe yarar.

Veriyi topladıktan sonra analiz aşaması için tematik analiz ve içerik analizi rehberine geçebilirsiniz. Tez sürecinin tamamı için tez yazım rehberi tüm adımları bir araya getiriyor.