Grup karşılaştırma (parametrik)

Bağımlı (Eşleştirilmiş) Örneklem t-Testi nedir?

Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026

Bağımlı örneklem t-testi (paired samples t-test), aynı katılımcılardan iki farklı zamanda veya iki farklı koşulda alınan ölçümlerin ortalamalarını karşılaştırır. Ön test-son test desenli deneysel çalışmaların en sık kullanılan testidir.

Ne zaman kullanılır?

Aynı kişiler iki kez ölçülmüş (ön test-son test, müdahale öncesi-sonrası)
Ya da katılımcılar birebir eşleştirilmiş (ikizler, eşler)
Bağımlı değişken sürekli

Varsayımlar

İki ölçüm arasındaki fark puanları yaklaşık normal dağılır (ham puanların değil, farkların normalliği önemlidir)
Çiftler birbirinden bağımsızdır
Fark puanlarında belirgin uç değer yoktur

Hipotezler

H₀: Ön test ve son test ortalamaları arasında fark yoktur (μ_fark = 0).

H₁: Ön test ve son test ortalamaları arasında fark vardır (μ_fark ≠ 0).

Örnek araştırma

25 hemşireye 8 haftalık bir farkındalık programı uygulanıyor; programdan önce ve sonra tükenmişlik puanları ölçülüyor.

SPSS'te nasıl yapılır?

Analyze → Compare Means → Paired-Samples T Test. Ön test ve son test değişkenlerini Pair 1 olarak seçin. SPSS 27 ve sonrasında Estimate effect sizes kutucuğu Cohen's d değerini de verir.

APA 7'ye göre raporlama

Programdan sonra tükenmişlik puanları (M = 41.2, SS = 7.9) program öncesine göre (M = 45.8, SS = 8.3) anlamlı düzeyde düşmüştür, t(24) = 3.12, p = .005, d = 0.62.

Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.

Etki büyüklüğü

Eşleştirilmiş desende Cohen's d_z = t / √n olarak hesaplanır (örnekte 3.12 / 5 = 0.62). Yorum eşikleri bağımsız t-testiyle aynıdır.

Alternatif test

Wilcoxon işaretli sıralar testi — Fark puanları normal dağılmıyorsa ve örneklem küçükse.

Sık yapılan hatalar

Normalliği ön test ve son testte ayrı ayrı kontrol edip fark puanlarını kontrol etmemek
Kontrol grubu olan bir desende yalnızca deney grubunun ön-son testini karşılaştırıp etkiyi müdahaleye bağlamak
Üç veya daha fazla ölçüm zamanını ikişer ikişer t-testiyle karşılaştırmak (tekrarlı ölçümler ANOVA gerekir)

Doğru testi seçtiğinizden emin olun

Veri türünüzü, grup sayınızı ve varsayımlarınızı işaretleyin; İstatistik Test Seçici uygun testi gerekçesiyle önersin. Ücretsiz, üyelik gerekmez.

Test seçiciyi aç Tüm araştırma tasarımını kontrol ettir

Sık sorulan sorular

Deney ve kontrol grubu varsa hangi test kullanılır?

Ön test-son test kontrol gruplu desende iki grubun kazanım (son test − ön test) puanları bağımsız t-testiyle karşılaştırılabilir; daha güçlü seçenekler ön testi ortak değişken olarak alan ANCOVA veya karma desen (split-plot) ANOVA'dır.

Bağımlı t-testi ile tekrarlı ölçümler ANOVA arasındaki fark nedir?

İki ölçüm varsa ikisi aynı sonucu verir (F = t²). Üç veya daha fazla ölçüm zamanı varsa tekrarlı ölçümler ANOVA kullanılır.