Grup karşılaştırma (parametrik)

Post Hoc Testler (Tukey, Bonferroni, Games-Howell, Scheffe) nedir?

Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026

Post hoc (sonradan) testler, ANOVA en az bir grup ortalamasının farklı olduğunu gösterdikten sonra hangi grup çiftlerinin birbirinden farklı olduğunu belirler. Çoklu karşılaştırmalarda artan Tip I hata olasılığını farklı yöntemlerle kontrol ederler.

Ne zaman kullanılır?

• Tek yönlü ANOVA'da F testi anlamlı ve üç veya daha fazla grup var
• Önceden belirlenmiş belirli bir karşılaştırma hipotezi yok (varsa planlı karşılaştırmalar kullanılır)

Varsayımlar

• Tukey, Bonferroni, Scheffe: varyansların homojen olduğunu varsayar
• Games-Howell: varyanslar homojen olmadığında ve grup büyüklükleri farklı olduğunda kullanılır

Hipotezler

Örnek araştırma

Tek yönlü ANOVA'da eğitim düzeyine göre anlamlı fark bulunan tükenmişlik puanlarında farkın hangi gruplar arasında olduğu inceleniyor.

SPSS'te nasıl yapılır?

Analyze → Compare Means → One-Way ANOVA → Post Hoc. Varyanslar homojense Tukey (veya grup büyüklükleri farklıysa Gabriel/Hochberg's GT2), homojen değilse Games-Howell seçin. Çıktıda Multiple Comparisons tablosundaki ortalama farkı ve Sig. sütunlarını raporlayın.

APA 7'ye göre raporlama

Tukey HSD testine göre lisans mezunlarının tükenmişlik puanları doktora mezunlarından anlamlı düzeyde yüksektir (ortalama fark = 4.60, p = .010); diğer ikili karşılaştırmalar anlamlı değildir.

Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.

Etki büyüklüğü

Anlamlı çıkan her çift için Cohen's d ayrıca hesaplanıp raporlanabilir.

Sık yapılan hatalar

• ANOVA anlamlı değilken post hoc sonuçlarına dayanmak
• Varyanslar homojen değilken Tukey kullanmak
• Hangi post hoc testin neden seçildiğini yöntem bölümünde yazmamak
• LSD'yi (düzeltmesiz) çok sayıda grup karşılaştırmasında kullanmak