Grup karşılaştırma (parametrik)

İki Yönlü (Faktöriyel) ANOVA nedir?

Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026

İki yönlü ANOVA, iki kategorik bağımsız değişkenin sürekli bir bağımlı değişken üzerindeki ana etkilerini ve bu iki değişkenin ortak etkisini (etkileşim) aynı modelde sınar. Örneğin öğretim yöntemi ile cinsiyetin başarıya etkisinin birlikte incelenmesi.

Ne zaman kullanılır?

• İki kategorik bağımsız değişken (faktör) var
• Bir faktörün etkisinin diğer faktörün düzeyine göre değişip değişmediği merak ediliyor

Varsayımlar

• Her hücrede yaklaşık normal dağılım
• Hücreler arası varyans homojenliği (Levene)
• Gözlemlerin bağımsızlığı

Hipotezler

Örnek araştırma

2 (öğretim yöntemi: oyunlaştırma / geleneksel) × 2 (cinsiyet) desende 120 öğrencinin başarı puanları inceleniyor.

SPSS'te nasıl yapılır?

Analyze → General Linear Model → Univariate. Bağımlı değişkeni ve iki faktörü girin; Plots ile etkileşim grafiği, Options ile Estimates of effect size ve Homogeneity tests seçin. Etkileşim anlamlıysa EM Means altında Compare simple main effects kullanılabilir.

APA 7'ye göre raporlama

Öğretim yöntemi ile cinsiyetin başarı üzerindeki ortak etkisi anlamlıdır, F(1, 116) = 5.02, p = .027, kısmi η² = .04.

Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.

Etki büyüklüğü

Her etki için ayrı kısmi eta kare (ηp²) raporlanır.

Sık yapılan hatalar

• Etkileşim anlamlıyken ana etkileri tek başına yorumlamak
• Etkileşim grafiğini vermeden etkileşimi sözel olarak açıklamaya çalışmak