AkademikAsistanİlişki ve tahmin
Pearson Korelasyon Katsayısı nedir?
Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026
Pearson korelasyon katsayısı (r), iki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü −1 ile +1 arasında bir değerle gösterir. Korelasyon ilişkiyi gösterir, neden-sonuç göstermez.
Ne zaman kullanılır?
- İki sürekli değişken arasındaki ilişki inceleniyor
- İlişkinin doğrusal olduğu düşünülüyor (saçılım grafiğiyle kontrol edilir)
Varsayımlar
- Her iki değişken de sürekli ve yaklaşık normal dağılır
- İlişki doğrusaldır
- Belirgin uç değer yoktur (tek bir uç değer r'yi ciddi biçimde değiştirebilir)
Hipotezler
H₀: İki değişken arasında doğrusal ilişki yoktur (ρ = 0).
H₁: İki değişken arasında doğrusal ilişki vardır (ρ ≠ 0).
Örnek araştırma
100 lise öğrencisinde günlük ekran süresi ile akademik erteleme puanı arasındaki ilişki inceleniyor.
SPSS'te nasıl yapılır?
Analyze → Correlate → Bivariate. Değişkenleri seçin, Pearson ve Two-tailed işaretli olsun. Öncesinde Graphs → Scatter/Dot ile doğrusallığı kontrol edin.
APA 7'ye göre raporlama
Günlük ekran süresi ile akademik erteleme arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur, r(98) = .34, p < .001.
Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.
Etki büyüklüğü
r'nin kendisi etki büyüklüğüdür: .10 zayıf, .30 orta, .50 güçlü (Cohen). r² açıklanan ortak varyansı verir (örnekte %12).
Alternatif test
Spearman sıra farkları korelasyonu — Değişkenlerden biri sıralıysa, normallik bozuksa veya ilişki monoton ama doğrusal değilse.
Sık yapılan hatalar
- Korelasyonu nedensellik olarak yorumlamak ("ekran süresi ertelemeye yol açar")
- Saçılım grafiğine bakmadan r hesaplamak
- Serbestlik derecesini (N − 2) yazmamak
Doğru testi seçtiğinizden emin olun
Veri türünüzü, grup sayınızı ve varsayımlarınızı işaretleyin; İstatistik Test Seçici uygun testi gerekçesiyle önersin. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Sık sorulan sorular
Korelasyon katsayısı kaç olursa güçlü sayılır?
Cohen'in yaygın eşiklerine göre |r| ≈ .10 zayıf, .30 orta, .50 ve üzeri güçlü ilişkidir. Bazı alanlarda farklı eşikler kullanılır; yorumu alanınızdaki çalışmalarla karşılaştırarak yapın.