İlişki ve tahmin

İkili (Binary) Lojistik Regresyon nedir?

Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026

İkili lojistik regresyon, iki kategorili bir bağımlı değişkenin (evet/hayır, başarılı/başarısız, var/yok) bir veya daha fazla yordayıcı tarafından tahmin edilmesinde kullanılır. Sonuçlar, yordayıcıdaki bir birimlik artışın olayın gerçekleşme odds'unu kaç kat değiştirdiğini gösteren odds oranı (OR, SPSS'te Exp(B)) ile yorumlanır.

Ne zaman kullanılır?

• Bağımlı değişken iki kategorili
• Yordayıcılar sürekli veya kategorik (kukla kodlanmış)
• Bir olayın gerçekleşme olasılığını artıran veya azaltan faktörler inceleniyor

Varsayımlar

• Gözlemlerin bağımsızlığı
• Sürekli yordayıcılar ile logit arasında doğrusal ilişki (Box-Tidwell ile kontrol edilebilir)
• Yordayıcılar arasında yüksek çoklu bağlantı olmaması
• Yeterli örneklem: yaygın kural, yordayıcı başına az görülen kategoride en az 10 olay

Hipotezler

Örnek araştırma

300 üniversite öğrencisinde haftalık çalışma saati, devamsızlık ve burs durumunun dersi geçme (geçti/kaldı) olasılığını yordama gücü inceleniyor.

SPSS'te nasıl yapılır?

Analyze → Regression → Binary Logistic. Bağımlı değişkeni Dependent, yordayıcıları Covariates alanına taşıyın; kategorik yordayıcıları Categorical düğmesiyle tanımlayın. Options altında Hosmer-Lemeshow goodness-of-fit ve CI for exp(B) seçin.

APA 7'ye göre raporlama

Model istatistiksel olarak anlamlıdır, χ²(3) = 24.60, p < .001, Nagelkerke R² = .21. Burs alan öğrencilerin dersi geçme odds'u almayanlara göre 2.35 kat yüksektir, OR = 2.35, %95 GA [1.32, 4.18], p = .004.

Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.

Etki büyüklüğü

Odds oranı (OR) etki büyüklüğüdür: 1 etkisizlik, 1'den büyük değerler odds'u artırma, 1'den küçükler azaltma anlamına gelir. Model düzeyinde Nagelkerke veya Cox-Snell R² raporlanır; bunlar doğrusal regresyondaki R² ile birebir aynı yorumlanmaz.

Sık yapılan hatalar

• Odds oranını olasılık oranı ("2.35 kat daha olası") gibi yorumlamak
• Güven aralığı 1'i içeren odds oranını anlamlı saymak
• Kategorik yordayıcının referans kategorisini belirtmemek