Kategorik veri

Ki-Kare Bağımsızlık Testi nedir?

Onur Can · Son güncelleme: 24 Eylül 2026

Ki-kare (χ²) bağımsızlık testi, iki kategorik değişken arasında ilişki olup olmadığını çapraz tablodaki gözlenen ve beklenen frekansları karşılaştırarak sınar. Örneğin cinsiyet ile tercih edilen öğrenme ortamı (yüz yüze / çevrim içi) arasındaki ilişki.

Ne zaman kullanılır?

• Her iki değişken de kategorik (sınıflama veya sıralı)
• Veri frekans (sayı) olarak toplanmış

Varsayımlar

• Her katılımcı tabloda yalnızca bir hücrede yer alır
• Beklenen frekansların %80'i en az 5 olmalı ve hiçbiri 1'in altında olmamalı. 2×2 tablolarda bu sağlanmazsa Fisher kesin testi kullanılır

Hipotezler

Örnek araştırma

200 üniversite öğrencisinde cinsiyet ile çevrim içi ders tercihi arasındaki ilişki inceleniyor.

SPSS'te nasıl yapılır?

Analyze → Descriptive Statistics → Crosstabs. Değişkenleri satır ve sütuna yerleştirin; Statistics altında Chi-square ve Phi and Cramer's V, Cells altında Expected ve satır/sütun yüzdelerini seçin.

APA 7'ye göre raporlama

Cinsiyet ile çevrim içi ders tercihi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur, χ²(1, N = 200) = 6.25, p = .012, φ = .18.

Örnekteki değerler açıklama amaçlıdır ve kendi içinde tutarlıdır. APA 7'de p değeri üç ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; Türkçe dergilerde ondalık ayracı için derginin yazım kuralına bakın.

Etki büyüklüğü

2×2 tabloda phi (φ) = √(χ² / N); daha büyük tablolarda Cramér's V. .10 küçük, .30 orta, .50 büyük (sd = 1 için).

Sık yapılan hatalar

• Yüzdeleri veya ortalamaları ki-kare testine girmek (ham frekanslar gerekir)
• Beklenen frekans koşulunu kontrol etmemek
• Aynı kişinin birden fazla hücreye girdiği çoklu yanıt sorularına uygulamak